Infrarood videografie: filmen met onzichtbaar licht

De meeste video's worden gemaakt met licht dat onze ogen kunnen waarnemen. Maar wist je dat je ook beelden kunt vastleggen met licht dat voor mensen onzichtbaar is? Dat is precies waar infrarood videografie om draait. Met speciale camera's en filters kun je een compleet andere wereld zichtbaar maken. Planten krijgen soms opvallende lichte tinten, landschappen veranderen van uitstraling en bekende omgevingen krijgen een bijna buitenaards karakter. Infrarood videografie is een bijzondere techniek die steeds meer creatieve mogelijkheden biedt voor filmmakers en videografen. Hoewel de techniek niet voor iedere productie geschikt is, kan het een indrukwekkende manier zijn om unieke beelden te creëren.

Wat is infrarood videografie?

Infrarood videografie is een filmtechniek waarbij gebruik wordt gemaakt van infraroodlicht. Dit is een vorm van elektromagnetische straling die buiten het zichtbare spectrum van het menselijk oog valt. Mensen kunnen dit licht dus niet rechtstreeks waarnemen, maar speciale camerasensoren kunnen bepaalde delen ervan wel registreren. Normale videocamera's zijn doorgaans uitgerust met een infraroodfilter. Dit filter houdt het grootste gedeelte van het infraroodlicht tegen, zodat de camera kleuren kan vastleggen die overeenkomen met wat mensen zien.

Bij infrarood videografie wordt dat filter verwijderd of omzeild. Hierdoor kan de camerasensor infraroodlicht registreren en ontstaan beelden die er heel anders uitzien dan gewone video-opnamen. Het resultaat hangt onder andere af van de gebruikte camera, het filter, de lichtomstandigheden en de nabewerking. Sommige beelden krijgen een zwart-wituitstraling met sterke contrasten, terwijl andere juist bijzondere kleurcombinaties laten zien.

Hoe ziet infraroodvideo eruit?

Een van de opvallendste eigenschappen van infrarood videografie is de manier waarop verschillende materialen en oppervlakken licht reflecteren. Vooral vegetatie kan bijzondere resultaten opleveren. Bladeren en gras reflecteren relatief veel nabij-infraroodlicht. Daardoor kunnen bomen, planten en grasvelden op infraroodbeelden opvallend licht verschijnen. Dit effect wordt ook wel het Wood-effect genoemd.

Een normaal groen bos kan hierdoor veranderen in een landschap met bijna witte bladeren en donkere schaduwen. Dat zorgt voor een surrealistische uitstraling die je met een gewone videocamera moeilijk kunt nabootsen. Ook water, lucht en gebouwen kunnen er anders uitzien. Afhankelijk van het gebruikte filter en de omstandigheden ontstaan sterke contrasten tussen verschillende onderdelen van het beeld. Juist doordat infraroodbeelden afwijken van de werkelijkheid zoals wij die met onze ogen ervaren, zijn ze interessant voor creatieve videoproducties.

Welke apparatuur heb je nodig?

Voor infrarood videografie kun je niet zomaar iedere standaardcamera gebruiken. De meeste moderne camera's blokkeren namelijk een groot gedeelte van het infraroodlicht. Er zijn verschillende manieren om toch infraroodbeelden te maken.

1. Een aangepaste camera

Een van de meest gebruikte oplossingen is een camera die speciaal is aangepast voor infraroodopnamen. Hierbij wordt het interne infraroodfilter verwijderd of vervangen. Hierdoor kan de sensor veel meer infraroodlicht registreren. Dit levert doorgaans de meeste vrijheid op tijdens het filmen. Je kunt verschillende filters gebruiken om te bepalen welk gedeelte van het lichtspectrum wordt vastgelegd.

2. Infraroodfilters

Een andere mogelijkheid is het gebruik van een infraroodfilter voor de lens. Dit filter laat voornamelijk infraroodlicht door en houdt een groot gedeelte van het zichtbare licht tegen. Het nadeel is dat een standaardcamera intern nog steeds infraroodlicht blokkeert. Daardoor kan het beeld donker worden en zijn soms lange sluitertijden of extra belichting nodig. Voor video is dat niet altijd praktisch.

3. Infraroodverlichting

Wanneer je in donkere omstandigheden filmt, kan een infraroodlamp extra licht leveren. Dit wordt bijvoorbeeld gebruikt bij nachtelijke opnamen en observaties. De verlichting is voor mensen meestal niet zichtbaar, maar kan door een geschikte camera worden geregistreerd. Hierdoor kun je ook filmen wanneer er nauwelijks zichtbaar licht aanwezig is.

Waarvoor kun je infrarood videografie gebruiken?

Infrarood videografie is vooral interessant wanneer je beelden wilt maken die er anders uitzien dan traditionele video-opnamen. De techniek biedt mogelijkheden voor verschillende soorten producties.

• Natuurdocumentaires: laat bossen, planten en landschappen vanuit een compleet ander perspectief zien.
• Creatieve videoclips: gebruik bijzondere contrasten en lichteffecten om een surrealistische sfeer te creëren.
• Kunstfilms: experimenteer met beelden die de grens tussen werkelijkheid en fantasie opzoeken.
• Architectuurvideo's: leg gebouwen en stedelijke omgevingen op een afwijkende manier vast.
• Nachtelijke opnamen: gebruik infraroodverlichting om beelden te maken zonder traditionele zichtbare verlichting.

Ook voor experimentele fotografie- en videoprojecten is de techniek interessant. Je kunt bijvoorbeeld een bekend landschap op verschillende manieren filmen en vervolgens de verschillen tussen zichtbaar en infraroodlicht laten zien.

De uitdagingen van infrarood videografie

Hoewel infrarood videografie bijzondere resultaten kan opleveren, brengt de techniek ook uitdagingen met zich mee. Een belangrijk aandachtspunt is de kleurweergave. Omdat de camera licht registreert dat mensen normaal gesproken niet kunnen zien, komen de kleuren niet overeen met de werkelijkheid zoals we die kennen. Vaak is nabewerking nodig om het gewenste eindresultaat te bereiken.

Ook de scherpstelling kan lastiger zijn. Infraroodlicht wordt anders gebroken dan zichtbaar licht. Daardoor kan een lens die bij normaal licht scherpstelt, bij infraroodopnamen een kleine afwijking vertonen. Dit verschijnsel wordt infraroodfocusverschuiving genoemd. Daarnaast moet je rekening houden met de belichting. Niet iedere camera reageert hetzelfde op infraroodlicht en sommige filters laten maar een klein gedeelte van het beschikbare licht door. Het kan daarom even duren voordat je de juiste instellingen hebt gevonden. Tot slot vraagt de techniek om de juiste apparatuur. Een aangepaste camera en speciale filters kunnen een flinke investering zijn. Voor beginners is het daarom verstandig om eerst te experimenteren met een bestaande camera die enigszins gevoelig is voor infraroodlicht.

Zo begin je zelf met infrarood videografie

Wil je zelf experimenteren met deze bijzondere filmtechniek? Begin dan met eenvoudige onderwerpen en goede lichtomstandigheden. Een zonnige dag in een bos of park is bijvoorbeeld een geschikt moment om de effecten van infraroodlicht te ontdekken. Probeer verschillende filters uit en vergelijk hoe planten, water en gebouwen op beeld veranderen. Let daarbij vooral op de verschillen in contrast en lichtreflectie.

Neem daarnaast voldoende tijd voor de nabewerking. Met geschikte videobewerkingssoftware kun je contrasten aanpassen, kleuren corrigeren en verschillende infraroodlooks creëren. Verwacht niet dat iedere opname direct perfect wordt. Juist door te experimenteren met apparatuur, filters en instellingen ontdek je welke effecten het beste bij jouw creatieve stijl passen.

Infrarood videografie opent een nieuwe wereld

Infrarood videografie laat zien dat er veel meer mogelijk is dan het vastleggen van beelden met zichtbaar licht. Door gebruik te maken van een onzichtbaar gedeelte van het lichtspectrum kun je bekende landschappen, planten en gebouwen op een compleet andere manier in beeld brengen. De techniek vraagt om specifieke apparatuur en enige technische kennis, maar biedt tegelijkertijd veel creatieve vrijheid. Of je nu experimentele kunstfilms maakt, bijzondere natuurbeelden wilt vastleggen of een unieke uitstraling zoekt voor een videoclip: infrarood videografie opent letterlijk een nieuwe wereld voor filmmakers.

Onderwaterfotografie: een kijkje in een andere wereld. Lees hier meer!